Droom

Datum: maandag 02 juli 2007

Afgelopen week werd in de Oud Katholieke Kerk aan de Juffrouw Idastraat een orgelconcert gegeven door Aart Bergwerff, de organist van de Lutherse Kerk. Tijdens dat concert klonken een aantal liturgische orgelwerken van Dietrich Buxtehude, de organist en componist van wie dit jaar herdacht wordt dat hij driehonderd jaar geleden gestorven is.
Helaas was het aantal bezoekers niet groot. Niettemin was het een avond met een gouden randje. Het was een verukkelijke ervaring die prachtige koraalbewerkingen, technisch volkomen gaaf gespeeld vanaf dat schitterende orgel in die volmaakte ruimte te horen klinken. Samen met de barokke zwier van het gebouw en de weldadige rust (omdat de Oud Katholieke Kerk nu eenmaal een schuilkerk is) veroorzaakt dat een gevoel waarop een béétje kerkmusicus weer maanden kan teren. Tijdens een glas wijn na afloop merkte iemand op dat hij het vermoeden had dat de gelukzaligheid die zo'n gebouw oproept mogelijk iets te maken heeft met het feit dat er binnen die muren een aantal eeuwen gebedsleven opgeslagen ligt. Hij vermoedde dat de geestelijke kracht van al die opgezonden gebeden als het ware aan de muren en de banken is gaan kleven, zodanig dat hij of zij die die ruimte binnentreedt daar nog iets van ervaart.

Rationeel gesproken is dit natuurlijk onzin. Iets abstracts als een gebed kan natuurlijk onmogelijk een waarneembare vorm aannemen. Woorden van een gebed, àls ze al hardop uitgesproken worden, zijn niet meer dan een brok contemplatie, een vrome bespiegeling, een stuk gerichte aandacht voor God. Onmiddellijk vervliegt zoiets weer, een gebed duurt niet langer dan zijn eigen echo. En toch kunnen we wel iets met de gedachte dat al die uitgesproken gebeden iets bijdragen aan de sfeer waardoor zo'n gebouw zo bijzonder wordt. Dat komt omdat we niet alleen bij de gratie van de rede leven maar ook nog zoets als gevoel kennen. Daardoor zijn wij in staat allerlei associaties die in zo'n gebouw op je afkomen om te smeden tot een stuk gerichte aandacht voor God, wat wij daar ook onder verstaan.

De geur in zo'n kerk, de temperatuur die we voelen, de kleuren die we waarnemen tot zelfs de luchtvochtigheid toe bepaalt ons bij de functie van het gebouw. In zo'n prachtige kerk als die van de Oud Katholieken tikken bovendien onze voorouders ons nog op onze schouder en fluisteren ons in dat de manier waarop zij vroeger met Kyrie en Gloria omgingen, misschien zo gek nog niet was. En de ORGEL IKKengelen op het orgel roepen ons toe vooral niet zo zuinig te zijn, zij zijn immers betaald door hardwerkende mensen die er destijds véél, erg veel voor over hadden om de lofzang goed te laten klinken.

Gelukkig is het besef dat gebouwen vol kunnen liggen met opgeslagen geloofsgeheimen, bij veel mensen nog aanwezig. Vakantiegangers slaan vaak de kerk in hun vakantieplaats niet over. Als moderne gezinnetjes achter in de kerk dan even zitten te zwijgen in zo'n koele ruimte waar het licht omfloerst is vanwege de gebrandschilderde ramen, beseffen ze dat ze niet alleen maar in een gebouw zitten van steen en hout maar in een ruimte waar generaties mannen en vrouwen inspiratie, moed en troost ontvingen. De lucht van de wierook, het aanzicht van een eenvoudig dorpsorgel en de kitscherige glimlach van de vaak verstofte heiligenbeelden brengen dan soms zomaar een beetje geluk in het hart van hardwerkende, maar nu even uitrustende mensen. Deze vorm van geluk gun ik iedere lezer. De droom die een bezoek aan een simpele dorpskerk kan oproepen is veel meer waard dan de waan van de dag.