Ouderen

Datum: zaterdag 15 januari 2022

 

Tijdens de dertig jaar dat ik actief ben geweest als zelfstandig ondernemer van een supermarkt ben ik bij heel wat mensen over de vloer geweest. Vooral in de beginjaren toen er – net als nu weer - nog heel wat thuisbezorgd werd, heb ik bij heel wat oudere klanten de boodschappen op het aanrecht mogen zetten. Vaak bleef het daar niet bij want ontkwam je niet aan een praatje. Zolang dat alleen maar over het weer ging dat nog wel maar dikwijls hield men je voor een uitvoeriger gesprek langer aan de praat. Hoe interessant dat ook kon zijn: ook destijds gold reeds het adagium dat tijd geld was zodat ik soms listige strategieën moest bedenken om zo snel mogelijk weer op straat te belanden. In die jaren is mij duidelijk geworden dat veel, héél veel ouderen, veel behoefte hebben om hun verhaal eens te vertellen. En soms claimden ze daarvoor de man die eerder wat aan hen verdiend had….

Ik moest hieraan denken toen ik me ondanks eens verdiepte in de zorg voor ouderen binnen het traditionele kerkenwerk. Zelf inmiddels de zeventig ruim gepasseerd ga je je daarvoor interesseren en de manier waarop in mijn eigen omgeving met dit onderwerp wordt omgegaan stelde me niet gerust.

Struinend op Internet en lezend over deze wijze van pastorale arbeid stuitte ik op vele soorten van aanpak, waaronder een aantal vormen die me wel aanspraken. Zolang de aandacht zich concentreert op hulp in de vorm van assistentie bij zaken die voor veel ouderen moeilijk liggen, zoals administratieve bijstand of computerondersteuning heeft deze benadering mijn zegen. Minder vrolijk werd ik van de bosjes mededelingen die ik las over ouderenmiddagen waarin aan de bezoekers spelletjes, bingo en een quiz werd beloofd. In de wat degelijker kerkelijke gemeenten hoorde daar ook nog een overdenking door een dominee bij. Uit de toonzetting van deze berichten droop een sfeer van kneuterigheid die rook naar een behoorlijke mate van infantiliteit. Alsof oudere mensen wezens zijn die je met wat simpel entertainment bezig zou moeten houden. Alsof je oudere mensen niet zou kunnen benaderen op een manier die recht doet aan hun leeftijd en levenservaring. Welke oudere zit erop te wachten om als een kleuter behandeld te worden?

Er is iets radicaal mis met je blik op het leven als je meent dat je de generatie die jou is voorgegaan en je heeft gevormd in het leven op deze stupide wijze denkt te moeten benaderen. Ik zou op zo’n ouderenmiddag dan ook nog niet dood gevonden willen worden.

Zet dat stomme masker van jeugdige zelfgenoegzaamheid nu eens van je af. Als ouderen moeilijk lopen: help ze even, wees hen gerust behulpzaam als ze met een versleten heup worstelen maar ga voor verder een gewoon gesprek met hen aan en dat brengt me op het begin van mijn verhaal over mijn winkel. Neem de tijd voor hen, houd hen een microfoon voor en laat hen vertellen wat ze gedaan hebben of waar ze zijn opgegroeid. Houd eventueel de lengte in de gaten en grijp zo nodig in bij herhalingen maar je kunt ouderen geen groter genoegen doen door te luisteren naar hoe zij in de loop van de jaren hun leven hebben vorm gegeven. Daar hebben ze recht op; bovendien kunnen jongere generaties daar nog veel van leren.

Hetzelfde kun je ook schriftelijk tot stand brengen. In plaats van de stichtelijke wijsheden die je in veel kerkbodes aantreft kun je lezers een groot plezier doen door eens de verhalen te publiceren van ouderen naast wie ze vaak al tijden in de kerk zitten zonder idee te hebben wat de brave mensen ooit gedaan hebben. Soms is omzien naar elkaar – letterlijk- een simpele opdracht.